--> - در « الاستيعاب » : 1 / 385 آمده است كه : بيش از 40 هزار نفر با او بيعت كردند . . . و در تهذيب التهذيب : 2 / 299 آمده كه اهل كوفه با حسن بن على بيعت كردند و در تاريخ طبرى : 6 / 93 هم چيزى قريب به اين تعداد ذكر شده است . باتوجه به اين اقوال ، خطاهاى فراوان مورخينى چون مسعودى در التنبيه و الاشراف : 260 مشخص مىشود . او مىگويد مردم دو روز پس از وفات حضرت على عليه السّلام با امام حسن بيعت كردند و قول صحيح - همان‌طور كه قبلا گفتيم - اين است كه صبح همان شبى كه حضرت على عليه السّلام به خاك سپرده شد با امام حسن بيعت كردند . استاد محمد فريد وجدى هم در دايرة المعارف : 3 / 443 دچار خطا شده است ، او مىگويد : قبل از وفات پدرش با او بيعت كردند و هنگامىكه بيعت تمام شد پدرش از دنيا رفت . شايد استاد وجدى به‌خاطر سؤالى كه مردم قبل از شهادت امام على عليه السّلام از ايشان كردند چنين پندار خطايى كرده است . آنها گفتند : اى امير المؤمنين ! به نظر شما اگر شما را از دست داديم - خدا نكند كه به فقدان شما دچار شويم - آيا با حسن بيعت كنيم ؟ اين سؤال آنها در مورد بيعت براى خلافت ظاهرى و حكومت و امارت معمول و مرسوم است . و روز صلح و واگذارى حكومت در آن روز بر اين امر دلالت مىكند زيرا ولايت حقيقى و الهى غير قابل واگذارى و اجتناب است . خطاى استاد محمد خضرى هم در كتاب « اتمام الوفاء فى سيرة الخلفاء » واضح و آشكار است . آنجايى كه مىگويد : حسن ديد كه بيعتش مانند بيعت پدرش عام نيست و فقط منحصر به شيعيانش در عراق است . در اينجا از استاد خضرى سؤال مىكنيم كه چگونه به كسىكه مىگويد بيش از 40 هزار نفر با او بيعت كردند پاسخ مىگويى ؟ مگر اين‌كه استاد خضرى ترديد برخى از كسانى را كه با عثمان هم‌عقيده بودند ولى عقيده خود را بروز ندادند و از بصره به نزد معاويه گريختند به حساب غالب مسلمانان بگذارد و گرنه چگونه گفته مورخان را كه مىگويند مردم گرد او جمع شدند برايمان توصيف مىكند و گفته ابن قتيبه را چگونه توضيح مىدهد كه هرگاه گروهى از مردم به سراغ امام مىآمدند تا با او بيعت كنند روبه آنها مىكرد و مىفرمود : آيا از روى ميل و اراده با من بيعت مىكنيد و -